Osmanlı Tarihinde Nallıhan | Mudurnu'nun Haber Sitesi


Mudurnu Haber


  • ANKET
    • Mudurnu Belediyesi Çalışmalarını beğeniyormusunuz?

      • Hayır (49%, 35 Oy)
      • Evet (24%, 17 Oy)
      • Daha Fazla hizmet istiyoruz (24%, 17 Oy)
      • Bir fikrim yok (4%, 3 Oy)

      Toplam Oylar: 72

      Yükleniyor ... Yükleniyor ...
  • 

    Mudurnu'nun Haber Sitesi
    • Kaderleri aynı
      Kaderleri aynı
    • Eğitim Köyü Anakamp’ı sizin için gezdik
      Eğitim Köyü Anakamp’ı sizin için gezdik
    • MUDURNU İMAM HATİP MADALYALARI TOPLADI
      MUDURNU İMAM HATİP MADALYALARI TOPLADI
    • Düzce Sabaha DEPREM ile uyandı
      Düzce Sabaha DEPREM ile uyandı
    • Hayati İNANÇ Bolu’yu salladı
      Hayati İNANÇ Bolu’yu salladı
    • Çiftçi Kayıt Sistemi Son Başvuru 31 Aralık
      Çiftçi Kayıt Sistemi Son Başvuru 31 Aralık
    • Gürcanlar Memleketine yatırım yapıyor.
      Gürcanlar Memleketine yatırım yapıyor.
    • Deprem ve yaşananlar
      Deprem ve yaşananlar
    • Doğru söze ne hacet ?
      Doğru söze ne hacet ?
    • Bayram İkramiyesinde zam ümidi kesildi
      Bayram İkramiyesinde zam ümidi kesildi
    Osmanlı Tarihinde Nallıhan
    Osmanlı Tarihinde Nallıhan
    Bu Haber 3.698 kez okundu.
    17 Eylül 2012 14:52
    Font1 Font2 Font3 Font4
    

    Osmanlı Tarihinde Nallıhan

    Nallıhan hakkında Osmanlı dönemi tarihini araştırmak için arşivlerde; tahrir defterleri, vakıf kayıtları, şeriye sicilleri ve Ankara Vilayeti Salnameleri gibi belgeler bulunmaktadır.

    Nallıhan’la ilgili Osmanlı arşivinden günümüze ulaşan en eski yazılı belgeler tahrir defterleridir. Bu defterlerin 1487, 1521 ve 1530 yılına ait olanları Hüdavendigar (*) Tahrir Defteri adıyla Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğündedir. Tahrir defterlerinin sonuncusu olan 1572 tarihli 68 no’lu Bursa Mufassal Tahrir Defteri ise Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Kuyud-i Kadime (Esi Kayıtlar) Arşivindedir. Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde ise 1613 tarihli 585 no’lu defterde Nasuhpaşa Vakfiyesi kaydı vardır. Bu belgeler incelendiğinde görülecektir ki;

    Nallıhan, Nasuh Paşa Kocahan’ı yaptırmadan öncede var ama bugünkü yerinde değil de, büyük olasılıkla Kayapınar Çiftliği yakınındaki şehir kalıntılarının olduğu yerdedir. Bu olasılığa Ankara Vilayeti Salnameleri ve ansiklopediler de yer veriyor. Kocahan’ın yapımıyla bugünkü yerine bir göç olduğuna kesin gözüyle bakılabilir. (Nallıhan’ın Tarihçesi’ne bakınız.)

    Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Arşivinde NALLIHAN

    1487 yılına ait Bursa Sancağı Tahrir Defterinin 290 ve 319 arasındaki sayfalarından anlaşıldığına göre, Nallıhan Kasabasının merkez olduğu Karahisar-ı Nallı nahiyesi, karye (köy) statüsündeki 50 yerleşim yerinden oluşuyor ve nahiyenin tamamında toplam 832 ev ve 221mücerred (bekar) vergi mükellefi bulunuyordu.

    1487 tarihli Bursa Tahrir defterinde Karahisar-ı Nallı Nahiyesine bağlı görünen köyler:(1)

    1487 de Karahisar-ı Nallı Nahiyesine bağlı köyler

    Acısu Kavacık
    Akçabayır Kayalar
    Aksu Keçilü
    Belenalan Kendere
    Beydili Kethüda
    Çayır Kızılcaviran
    Çeği Kızılkuyu
    Davudoğlan Kızılöz
    Depe Kozca
    Ebce Körpeler
    Erücek Kuruca
    Eymür Miçan
    Gazi Mikail
    Gölcük Ormenos
    Günşah Osman
    Harami Oyumağacı
    Hisarcık Ozan
    İshaklar Sarukaya
    İslamözü Sobran
    Kafiralanı Sofular
    Kara Soku
    Karacapınar Sorka
    Karadepe Sürümlü
    Karakozan Ulu
    Karaköy Yemre

    1521 yılına ait Bursa Sancağı Tahrir defterinin 171 ve 209 arasındaki sayfalarından anlaşıldığına göre, Nallıhan kasabasının merkez olduğu Karahisar-ı Nallı Nahiyesi, karye (köy) statüsündeki 49 yerleşim yerinden oluşuyor ve nahiyenin tamamında toplam 970 ev ve 627 mücerred (bekar) vergi mükellefi bulunuyordu. Bu rakamlara göre nahiyenin tamamında yaklaşık 5 500 kişi yaşamaktaydı. Önceki sayımla (1487) karşılaştırıldığında Karahisar-ı Nallı Nahiyesi nüfusunun 34 yıl sonra % 25 oranında arttığı görülüyor. Bu deftere göre nahiyenin tamamı Müslüman olarak kayıtlıdır.

    1521 tarihli Bursa Tahrir Defterinde Karahisar-ı Nallı Nahiyesine bağlı görünen köyler bir eksiğiyle Sorka adlı köy hariç 1487 yılındakilerle aynı.” (2)

    1530 tarihli 166 Numaralı Muhasebe-i Vilayet-i Anadolu Defteri’nde Hüdavendigar Vilayetine bağlı Karahisar-ı Na’llu Nahiyesine 53 köy ve 5 mezranın bağlı olduğunu görüyoruz. Aşağıdaki tabloda da görüleceği üzere köy sayısında ve köy isimlerinde bazı farklılıklar var.(3)

    1530 da Karahisar-ı Nallı Nahiyesine bağlı köyler

    KÖYLER Kavacık
    Acıca Kendere
    Acısu Kethüda
    Akçabayır Kızılcaviran
    Akkaya Kızılkuyu
    Aksu Kızılöz
    Ayagü Kovacık
    Belenalan Kozca
    Beydili Körpeler
    Çay / Çayır Mikail
    Çeği Ormenos
    Çive Osman
    Dar Oyumağaç
    Davudoğlanı Ozan
    Depe Saçak
    Dutağacı (Eyyübağacı) Sarukaya
    Erücek Sobran
    Gazi Sofular
    Gençlü Soku
    Gevanşe Sorka
    Gölcük Sürümlü
    Günşah Ulu
    Harami Yemre
    Hisarcık  
    İshaklar MEZRALAR
    Kabalar Aslıhan
    Kafiralanı Kayabükü
    Kara Sulucayer
    Karadepe Yusuf bin Gündüz
    Karahavran
    Karaköy

    Tapu Kadostro Genel Müdürlüğü Kuyud-i Kadime Arşivinde NALLIHAN

    h.981/m.1572 tarihli 68 nolu Mufassal-ı Liva-i Hüdavendigar Tahrir Defterinin başından, 114. sayfaya kadar Nahiye-i Sivrihisar, 185. sayfaya kadar Nahiye-i Beğpazarı, 186. sayfadan kitabın sonuna yani  245. sayfaya kadar da Nahiye-i Karahisar-ı Na’llu yer almaktadır.

    Nahiye-i Karahisar-ı Na’llu 3 mahalleden oluşur, zeamet türü vergi öder.

    Nahiye-i KARA HİSAR-I NA’LLU(4)

    Karye (köy) 144
    Mezra 17
    Nehir 3
    Çiftlik 9
    Cemaat 1 (106 neferlik, aydın kişi topluluğu)
    Şehir 1
    Mahalle 3

    3 Mahalle ve nüfus dağılımları:

    Mahalle-i Cami-i Şerif  (nüfusu 48)

    Nefer(**) (vergiye tabi kişi) 20
    Hane (5 nüfuslu aile) 5
    Mücerred (bekar) 13
    Ehl-i berat (5 nüfuslu devlet görevlisi) 2

    Mahalle-i Mescid-i Hüseyinler (nüfusu 49)

    Nefer 17
    Hane 8
    Mücerred 9

    Mahalle-i Yakuplar (nüfusu 81)

    Nefer 29
    Hane 12
    Mücerred 16
    Ehl-i berat 1

    Yetişen ürünler

    Buğday 60 kile
    Arpa 20 kile
    Mahlut (Karışık) 20 kile

    Üzüm, Bal , Meyve, Soğan, Pirinç.
    2 tane de değirmen vardır.

    h.981/m.1572 Tarihli 68 Nolu Mufassal Tahrir Defterindeki Kayıtlara Göre
    Hüdavendigar Vilayeti KARAHİSAR-I NEALLU Nahiyesine Bağlı Köy ve Mezralar
    (5)

    Abdiler Düdükçükaşı Kavacık Şahinoğlu
    Acıca Eğri Kayadibi Şumlular
    Acısu Emre Kendere / Cendere Tekfurlar / Tekirler
    Ağıllıca Enginler Kethüda Timuroğlanları
    Ahi Erücek Kızılca Turfalar / Turkallar
    Ahmedler Eymür Kızılcaviran Tuzakçı
    Akçabayır Eyneler Kızılkuyu Tüysüzler
    Aksu Gazi Kızılöz Ulardı
    Akyaka Gencelü Mezra Kiçibeğler Ulu
    Alan Gölcük Kozcular/ Kovancılar Uzun-belen
    Alibeğ Gülüyaka Kozlu Ümmidler
    Alpiler Güneyyaka Kozyaka Vakıf
    Arapköseler / İzzetkös Günşah Köseler Viranlu
    Arkudca Günviran Kulfallar Yakaderecik
    Aruklar Hacı Kasım Kuruca Yeganlar
    Aslıhanlar Hacı Yakuplar Kuzca Yenice
    Aydıncıklar Haliloğlu Kuzyaka Yerme
    Aydoğmuş Harami Küçük Oyumağaç
    Bağluca Hasbeğiler Küçük Sarılar
    Bahşayişler Haydarlar Küçükler
    Balcılar Hisarcık Malkoç
    Ballıcaklar Hisaryakası Mikail
    Bayezidler Hocaoğlu Sekisi Ormenos
    Beğdili İbrahim Fakihler Ortaviran
    Belenalan İnebeği Osman
    Büğrüce İsa Kethüdalar Oyumağaç
    Büyük Mikail İsaoğlu Ozan
    Cihanşahlar İshaklar Saçak
    Cülahlar/Cullahlar İshakşıhlar Sakızcık
    Çaldibi İslamözü Sarıyar
    Çayır İsrailler Sarukaya
    Çeği İsrailler / Asma Seydi Ahmedler
    Çıkrıközü Kabalar Sobran
    Çora Kafiralanı Sofılar
    Dar/Körpeler Kara Sofular
    Davutoğlanı Kara Depe Soku
    Demürciler Kara Horan Solaklar
    Depe Karacalar Sorka
    Depe Mezra Karacapınar/ Karacasu Sülüklü
    Dinek Sekisi / Dink Se Karaköy Sürmelü
    Doğancıoğlu Karalular Şaban Fakih
    Doğanoğlu Karyağdı Şadiler

    1530 yılına ait Tahrir Defteri ile 1572 yılına ait 68 nolu Mufassal Tahrir Defteri ve h.1311/1893 tarihli salnamedeki köy adlarını bugünkülerle karşılaştırdığımızda kimileri çizelgede de görüleceği gibi bugünkülerle aynen çakışmaktadır. Bazı köy adları sanki Bizans’tan kalma gibi. Bazıları da çeviriden kaynaklanan nedenlerle bugünkülerle benzeşmiyor gibi görünse de, hece veya harf eksiği ya da fazlasıyla benzeyenlerde çok. Bazıları o yüzyıldan günümüze kadar isim değiştirmiş, bazıları ise doğal afetler ve göçler nedeniyle haritadan silinmiş olabilir. 1572 yılında göze çarpan köy ve mezra sayısının çokluğu ise 1530 yılında eksik yazımdan ya da mezraların yazılmayışından kaynaklanabilir.

    Vakıflar Genel Müdürlüğü Vakıf Kayıtlar Arşivinde NALLIHAN

    NASUHPAŞA VAKFI

    Nasuh Paşa’nın Halep’ten dönerken Nallıhan’da yaptırdığı yapıları vakfettiğine ilişkin, Vakıflar Genel Müdürlüğü Vakıf Kayıtlar Arşivinde bulunan h. 1022 / m. 1613  tarihli 585 nolu defterin 42. sayfa 45. sırasında kayıtlı bulunan Nasuhpaşa Vakfına ait vakfiyenin özeti:

    “Bursa Sancağı’na bağlı Karahisar Neallu Kazası’nda, Nallı Boğazı’nda Ulaşlar Köyü arazisinden ayrılan arsa üzerinde, yapımı h.1015/m.1595’te biten, han, hamam, cami ve mektebin vakfedilmesi için Nasuh Paşa, h.1022/m.1613’de Anakara Valisi Mustafa Paşayı görevlendirir. O da Tatar Ali Çavuşu mütevelli tayin eder ve binaların vakfedildiğini mahkemede doğrular.” (6)

    Yukarıdaki alıntının  Türkçe tercümesi  Vakıf Kayıtlar Arşivinde bulunan 2221 nolu defterin 160 s. 146. sırasındadır.

    “Nasuh Paşanın bu hizmetlerine karşı padişah tarafından; Sobran, Hocaoğlu Sekisi, Dinek Sekisi, Karadepe, Kızılcaviran, Düdükçübaşı, Aslıhanlar ve Kiçibeğler köyleriyle bazı çiftliklerin gelirinin, bir kısmı vakfın yaşaması için bir kısmı da kendisine verilmiştir.” (7)

    ANKARA VİLAYETİ SALNAMELERİ ‘nde NALLIHAN

    Ayrıca, Osmanlı dönemine ait Ankara Vilayeti Salnamelerinde de Nallıhan’daki idari yapılanmayı, Nallıhan’ın tarihini, coğrafyasını ve ekonomisini izleme olanağı buluyoruz. (Bu konularda daha ayrıntılı bilgi edinmek için Mesut Şener’in NALLIHAN kitabına bakabilirsiniz.)
    (*) Hüdavendigar Vilayeti: Osmanlı Döneminde Bursa, Bilecik, Kütahya, Balıkesir illerini içine alan ve merkezi Bursa olan vilayet.
    (1) Belgelerle Nallıhan s.6, Devlet Arşivleri Gn. Md.lüğü  Hazar Reklam 2010
    “Tahrir Defterleri, Osmanlı yönetimi tarafından 15. ve 18. yüzyılları arasında vergilerin sağlıklı toplanabilmesi ve devlete karşı olan yükümlülüklerin takip edilebilmesi için  tutulmuş sayım defterleridir. Osmanlı Devleti, bu defterlere, vergi mükellefi kişileri, gelir getiren  menkul ve gayri menkulleri, vakıf mallarını, vergiden muaf olanları ayrıntılarıyla kaydediyordu. Bu defterler 30-40 yılda bir yenileniyor ve güncelleniyordu. Verdikleri bilgiler açısından Tahrir Defterleri, bir çeşit  nüfus sayımı defteri de kabul edilebilir.” Aynı kitap
    (2) Belgelerle Nallıhan s.8, Devlet Arşivleri Gn. Md.lüğü  Hazar Reklam 2010
    (3) Devlet Arşivleri Gn. Md.lüğü 166 Numaralı Muhasebe-i Vilayet-i Anadolu Defteri s.89-112
    (4)  h.981/1572 Tarihli 68 nolu Mufasal Tahrir Defteri, Tapu Kadostro Gn.Md.lüğü arşivi
    Köy isimleri dışındaki çeviriyi, anılan Gn. Md.lük çalışanı Orhan Özdil yapmıştır.
    (**) Nüfusa neferler dahil edilmez. Nüfusu hesaplamak için, hane ve ehl-i berat sayıları 5′ le çarpılarak mücerretle   (bekarlarla) toplanır.
    (5) Burada Köy ve Mezra isimleri -Ö.L.Barkan’ın -Hüdavendigar Livası Tahrir Defterleri  TTK  Ankara  1988-   kitabından alınmış ve afabetik sıraya konmuştur.
    (6)  Vakıflar Gn. Md.lüğü Arşivi h.1022 Tarihli 585 Nolu Defter
    (7) Ömer Lütfi Barkan  Hüdavendigar Livası Tahrir Defterleri  s.636 TTK  Ankara 1988

     

    KAYNAK:  MESUT ŞENER   www.mesutsener.com.tr

    www.mudurnuhaber.com

     

    Osmanlı Tarihinde Nallıhan Yazısına 1 Yorum Yapıldı

    YORUM YAPMAYA NE DERSİNİZ


    Yukarı Geri Ana Sayfa
    sanalbasin.com üyesidir İnternet Yayıncıları derneği üyesidir İnternet Yayıncıları derneği üyesidir İnternet Yayıncıları derneği üyesidir